ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ: «Επιδόματα για να κάνουμε παιδιά», όπως «προίκα για να παντρευτούμε»;

   

Είναι τελικά οικονομικοί οι λόγοι για το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα;

Από το «Μαμά, Μπαμπάς και Παιδιά»

Είναι γνωστό το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας. Συζητείται σε συνέδρια, απασχολεί Υπουργεία και αναγγέλλονται μέτρα, αλλά τα πράγματα πηγαίνουν όλο και χειρότερα. Το 2025, καταγράφηκαν οι λιγότερες γεννήσεις στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας από το 1932, στις 66.532 ⁽¹⁾.  Ενώ το 2010 οι γεννήσεις ήταν 114.766, μέσα σε 15 χρόνια, το 2025 κατέρρευσαν στις 66.532 με την πτωτική πορεία να είναι συνεχής. Τα αρνητικά φυσικά ισοζύγια μετά το 2010 (συνολικά 510 χιλ. θάνατοι περισσότεροι από τις γεννήσεις κατά την περίοδο 2011-2024) συνέβαλαν και στην σημαντική μείωση του συνολικού πληθυσμού της χώρας μας, (-715 χιλ. κατά την ΕΛΣΤΑΤ)».

Η ενδεικτική καμπύλη απεικονίζει την κατάσταση στο παρακάτω γράφημα: ⁽¹⁾

Μη αναστρέψιμη κατάσταση

Οι πρόσφατες μελέτες των Ηνωμένων Εθνών (2024) και της Eurostat (EUROPOP-2023) για τη χώρα μας και την μελλοντική περίοδο  2025-2050, συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων στην Ελλάδα είναι μη αναστρέψιμο.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Eurostat,⁽²⁾ οι κάτοικοι της Ελλάδας αναμένεται να μειωθούν κατά 14% μέχρι το 2050 και να φτάσουν τα 7,3 εκατομμύρια έως το 2100 – παρουσιάζοντας συνολική μείωση της τάξης του 30%. Εφόσον αυτές οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, τότε ο πληθυσμός της χώρας θα είναι τότε μικρότερος από αυτόν της δεκαετίας του 1960.

Τί υποστηρίζουν οι νέοι;

Οι δυσκολίες που προβάλλουν οι άνθρωποι σήμερα για την ατεκνία ή την ολιγοτεκνία τους είναι η οικονομική αβεβαιότητα, η ανεργία, η υπεραπασχόληση, η έλλειψη επαρκών πολιτικών κοινωνικής υποστήριξης (παιδικοί σταθμοί, άδειες, το στεγαστικό, η υγειονομική περίθαλψη, τα φορολογικά μέτρα), η ελλιπής ανάπτυξη και προσβασιμότητα των υπηρεσιών στην επαρχία κ.α.

Πόσο όμως ανταποκρίνονται οι λόγοι αυτοί στην πραγματικότητα; Εάν σε ένα ζευγάρι γίνει αύξηση μισθού και αποκτήσουν πρόσβαση σε υπηρεσίες θα τις αξιοποιήσουν για να κάνουν παιδιά; Είναι οικονομικοί οι λόγοι που κυρίως οδηγούν τους νέους στην αποφυγή της δημιουργίας οικογένειας;

Το δημογραφικό πρόβλημα είναι σύνθετο και όπως φαίνεται οι λόγοι δεν είναι εκείνοι που προβάλλονται, διότι ακόμη και στις χώρες που υπάρχει υψηλό βιοτικό επίπεδο και είναι διαθέσιμο πλήθος παροχών και διευκολύνσεων, εκεί ακριβώς είναι όπου οι άνθρωποι επιλέγουν να μην κάνουν παιδιά. Στη πραγματικότητα, έχει παρατηρηθεί ότι όσο πλουτίζει μια κοινωνία τόσο λιγοστεύουν τα παιδιά της.

Το δημογραφικό παράδοξο.

Το «δημογραφικό παράδοξο»⁽³⁾  είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται στις ανεπτυγμένες χώρες, όπου η οικονομική ανάπτυξη μιας κοινωνίας συνοδεύεται από μείωση της γονιμότητας γενικά αλλά και ειδικότερα, καθώς ο αριθμός των παιδιών στις εύπορες νέες οικογένειες δεν είναι αυξημένος. Οι ικανοποίηση των οικονομικών αναγκών είναι σημαντική προϋπόθεση, αλλά η πολιτική των «επιδομάτων» είναι πολύ απλουστευμένη προσέγγιση.

Για την αντιμετώπιση του δημογραφικού πρέπει να εξασφαλιστούν οι δύο βασικοί όροι – προϋποθέσεις, δηλαδή να υπάρχουν οι νέοι άνθρωποι ικανοί να γίνουν γονείς, και επιπλέον, αυτοί να επιθυμούν την δημιουργία οικογένειας. Η επιθυμία, όμως, δεν εξαρτάται από τα χρήματα. Όπως εξηγεί ο ειδικός στο θέμα, καθηγητής Κοινωνικής Δημογραφίας και Στατιστικής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Κ. Ρόντος ⁽³⁾: «Οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες επηρεάζουν την δημογραφική εξέλιξη μιας χώρας, αλλά δεν ευθύνονται εκείνες αποκλειστικά»

Στην Ελλάδα ελήφθησαν μια σειρά αποφάσεων τις τελευταίες δεκαετίες που αφενός της στέρησαν νέους ικανούς να γίνουν γονείς, αφετέρου αποπροσανατόλισαν όσους έμειναν ώστε να θέσουν άλλες προτεραιότητες και να ελαχιστοποιηθεί η επιθυμία τους για οικογένεια. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε μια περίοδο (και αφορούν στα δημογραφικά πράγματα), επηρεάζουν τα δημογραφικά μεγέθη στις επόμενες περιόδους.

Ας δούμε κάποιες από τις αποφάσεις που πρόσβαλλαν την Ελλάδα και την στέρησαν από ανθρώπους.

Ο ρόλος της μετανάστευσης των Ελλήνων στο εξωτερικό

Ως παράδειγμα κακών δημογραφικά αποφάσεων αναφέρουμε την διευκόλυνση της αθρόας εξωτερικής μετανάστευσης των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών 1.044.753 μονίμων και άλλων 1.075.007 προσωρινών Ελλήνων μεταναστών προς την Δυτική Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία στην περίοδο 1961-1977, η οποία εκτός των άλλων, αφαίρεσε από την Ελλάδα νεανικό αναπαραγωγικό πληθυσμό με αποτέλεσμα τεράστια μείωση του αριθμού των γεννήσεων.

Η μετανάστευση, όμως, δεν αφορούσε αποκλειστικά αυτή την περίοδο. Κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης 2010-2022, 1.08 εκ. έφυγαν στο εξωτερικό για να εργαστούν, και εξ αυτών οι 633,680 ήταν ηλικίας 25-44 ετών, ακριβώς η ηλικία στην οποία δημιουργούν οικογένεια και παιδιά.⁽⁴⁾  Ελάχιστοι από αυτούς επέστρεψαν ενώ ήταν ακόμη σε παραγωγική και αναπαραγωγική ηλικία. Συνεπώς, έχει αξία η συγκράτηση της μετακίνησης των νέων ανθρώπων προς το εξωτερικό και συγχρόνως η ενίσχυση της συγκρότησης οικογένειας όσων παραμένουν, ώστε να υπάρχει ευρεία αναπαραγωγική βάση στην χώρα.

Παράλληλα με την έλλειψη των φυσικών φορέων αναπαραγωγής ήλθε και η μείωση των παιδιών που αντιστοιχούν ανά ζευγάρι, ή με δημογραφικούς όρους ο αριθμός παιδιών ανά γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας. Ας σημειωθεί ότι ως ελάχιστος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα (γυναικεία γονιμότητα) προκειμένου να συντηρηθεί ένας πληθυσμός θεωρείται το 2,1 – αν και πρόσφατες μελέτες σημειώνουν πως ίσως πρέπει αυτός ο αριθμός να γίνει ακόμη μεγαλύτερος. ⁽⁵⁾

Είναι λύση η εγκατάσταση αλλοδαπών; ⁽²⁾

Μήπως η απώλεια των Ελλήνων μπορεί να ισοζυγισθεί με την εγκατάσταση αλλοδαπών; Οι αλλοδαποί στην Ελλάδα έχουν μεγαλύτερα ποσοστά γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας (20-44) και γενικά κάνουν περισσότερα παιδιά, ανάλογα πάντα και με την χώρα προέλευσης. Όσο λιγότερο ανεπτυγμένη, τόσο περισσότερα παιδιά. Αυτή η «αναπαραγωγική συμπεριφορά» όμως εκδηλώνεται καθώς φέρουν την κουλτούρα της κοινωνίας, από την οποία προέρχονται. Η τεκνογονία τους αργότερα προσαρμόζεται και ακολουθεί την χώρα διαμονής τους.

Συνεπώς η αύξηση των δημογραφικών δεικτών που θα προέλθει ή και προέρχεται από την δική τους τεκνογονία είναι προσωρινή, καθώς αυτές οι γυναίκες και τα παιδιά τους εάν παραμείνουν στην Ελλάδα, αναμένεται στις επόμενες γενιές να περιορίσουν την γονιμότητά τους, η οποία θα συγκλίνει προοδευτικά με αυτή των γηγενών, όπως έχει γίνει και σε άλλες αναπτυγμένες χώρες με μακρά μεταναστευτική παράδοση. 

Βεβαίως εδώ αξίζει να σημειώσουμε και την αναταραχή που δημιουργεί σε κοινωνικό επίπεδο η αθρόα εισροή αλλοδαπών στην Ελλάδα, εξαιτίας της διαφορετικής κουλτούρας, ηθών και εθίμων, αλλά και πολλές φορές των μη συμβατών για το πολιτισμικό επίπεδο της χώρας θρησκειών τους.

Επομένως, οι αλλοδαπές δεν αποτελούν την «λύση» για την χαμηλή γονιμότητα της χώρας μας, η οποία υπολείπεται μετά το 1990 σημαντικά του απαιτούμενου ορίου αναπαραγωγής (των 2,07 παιδιά/ γυναίκα).

Σταθερή πολιτική και όχι αποσπασματικότητα των μέτρων ⁽³⁾

Για να είναι αποτελεσματική η πολιτική που θα εφαρμοστεί στην αντιμετώπιση του δημογραφικού ⁽³⁾ πρέπει να είναι ισχυρή, σταθερή, μακροχρόνια, απόλυτα αφοσιωμένη στην υποστήριξη της οικογένειας και των παιδιών, και να αφορά συνολικά τη περίοδο από την γέννηση μέχρι την ενηλικίωση των παιδιών. Αυτό απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

Η ελληνική δημογραφική πολιτική χαρακτηρίζεται από αποσπασματικότητα, εγκατάλειψη μέτρων μόλις προκύψουν δημοσιονομικές κρίσεις, αλλά και βλαπτικά, ιδεολογικά υπαγορευόμενα, αναποτελεσματικά μέτρα, απουσία πολιτικής επιστροφής των Ελλήνων του εξωτερικού και επιθετικές/ εκδικητικές πολιτικές προς όσους δημιουργούν οικογένεια. Χώρες που πέτυχαν την αύξηση του δείκτη γονιμότητας στο όριο της αναπαραγωγής του πληθυσμού τους (2,1), εφάρμοσαν ισχυρή και μακροχρόνια δημογραφική πολιτική υποστηρίζοντας την οικογένεια, αφού αναγνώρισαν στην ουσία του το μέγεθος του προβλήματος.

Παράδειγμα τέτοιων χωρών στην Ευρώπη αποτελούν η Γαλλία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Ολλανδία, οι οποίες πριν την οικονομική κρίση (μέχρι το 2012) είχαν δείκτη γονιμότητας 1,72-2,00, ενώ αργότερα (2022) υποχώρησαν στο 1,50-1,80 (EUROSTAT, 2024)⁽³⁾.

Στην Ελλάδα, λαμβάνονται κατά καιρούς μέτρα τόνωσης της οικογένειας χωρίς σοβαρή εκτίμηση για το αναμενόμενο όφελος επί του προβλήματος, ενώ συγχρόνως λαμβάνεται πλειάδα άλλων μέτρων που μηδενίζουν και την παραμικρή πιθανότητα να γεννηθούν παιδιά, κυρίως σε επίπεδο της διαμόρφωσης κινήτρων και κοινωνικής συνείδησης.

Οι περισσότεροι «ενασχολούμενοι» με το πρόβλημα εστιάζουν στην πολιτική των επιδομάτων, η οποία στη πράξη δεν φαίνεται να λειτουργεί, καθώς οι νέοι σήμερα δύσκολα αλλάζουν πλάνα ζωής και κάνουν παιδιά απλά επειδή θα λάβουν κάποια επιδόματα.

Η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων ⁽³⁾

Το «δημογραφικό παράδοξο» μας οδηγεί να ψάξουμε βαθύτερα. Η βελτίωση της γονιμότητας δεν θα είναι αποτέλεσμα ευκαιριακών μέτρων, εφόσον είναι καθρέπτης των αντιλήψεων της κοινωνίας και αντανακλά την ιεράρχηση των προτεραιοτήτων και τη στάση ζωής των νέων: προηγούνται η επαγγελματική αποκατάσταση, η προσωπική ζωή και τελευταία έρχεται η οικογένεια.

Η μεν επαγγελματική αποκατάσταση είναι απαραίτητη για πολλούς λόγους και προϋπόθεση για την σύσταση οικογένειας, αλλά η σαφής προτεραιότητα της νεολαίας στην παρατεταμένη διατήρηση της προσωπικής ζωής σε βάρος της οικογένειας είναι ένας βασικός λόγος της αναβολής σε μεγαλύτερες ηλικίες ή και ματαίωσης της σύστασης οικογένειας και της γέννησης παιδιών.

Επανειλημμένες στατιστικές έρευνες κυρίως σε νέες μορφωμένες γυναίκες, αποδεικνύουν, σε σημαντικό ποσοστό, την απροθυμία τους να αναλάβουν τις υποχρεώσεις σύστασης οικογένειας και να διαθέσουν πόρους για την ανατροφή παιδιών. Τα παιδιά σημαίνουν ευθύνη πολύ πέρα από την οικονομική. Και άνθρωποι που εθίζονται στις χαρές της αέναης ανευθυνότητας και της παρατεταμένης εφηβείας είναι απρόθυμοι να αναλάβουν τέτοιου είδους ευθύνες. Αυτή είναι και η διαφορά με τις προηγούμενες γενιές, όπου κάτω από τις τότε ισχύουσες κοινωνικές συνθήκες, η σύσταση οικογένειας ήταν προτεραιότητα.⁽⁶⁾

Η ηλικία της μητέρας ⁽³⁾
Η αναβολή της απόκτησης πρώτου παιδιού είναι από μόνη της επιβαρυντικός δημογραφικός παράγοντας. Σήμερα, η μέση ηλικία της μητέρας κατά την γέννηση του 1^ου  παιδιού στην Ελλάδα είναι τα 32 έτη, γεγονός που περιορίζει από μόνο του τον αριθμό των πιθανών επόμενων γεννήσεων παιδιών. Η γυναικεία γονιμότητα περιορίζεται σημαντικά μετά τα 32, ακόμη περισσότερο μετά τα 37, ενώ γίνεται πολύ δύσκολη μετά τα 40, ακόμη και με χρήση τεχνικών εξωσωματικής.⁽⁷⁾ Η απόκτηση πρώτου παιδιού στα 32, ηλικία που αρχίζει η μείωση της γονιμότητας, είναι παράγοντας που επιδεινώνει το δημογραφικό.

Δισταγμός και ανασφάλεια στην δημιουργία οικογένειας

Οι μελετητές έχουν διαπιστώσει και ένα άλλο φαινόμενο το οποίο αγγίζει κυρίως τους νεαρούς κυρίως άνδρες⁽⁸⁾ . Υπάρχουν νεαροί άνδρες που δηλώνουν ότι θέλουν να αποκτήσουν παιδιά και εκφράζουν την επιθυμία να γίνουν πατέρες. Ωστόσο, η επιθυμία από μόνη της δεν παράγει οικογένειες.  Οι νέοι άνδρες παρουσιάζουν διστακτικότητα και φοβία να πάρουν πρωτοβουλία, να προχωρήσουν και να δημιουργήσουν το μέλλον το δικό τους και της κοινωνίας. Νιώθουν ανασφάλεια όχι μόνο απέναντι στους θεσμούς αλλά και απέναντι στον εαυτό τους.

Πρόκειται για μία γενιά που ενώ αγωνίζεται και ψάχνει πώς θα ζήσει την δική της ζωή, συγχρόνως διστάζει στην πρωτοβουλία να δημιουργήσει μια άλλη. Η σύγχρονη γενιά έχει δυσκολία να αναλάβει ρίσκα, να προχωρήσει υπό συνθήκες αβεβαιότητας, να αποδεχθεί πως θα στερηθεί και θα πονέσει για χάρη ενός παιδιού ή συζύγου, πως θα αναλάβει ευθύνες που θα είναι παντοτινές.

Είναι νέοι που μεγάλωσαν με παροχές, δικαιώματα, δεν ανέλαβαν κινδύνους, δεν πάλεψαν με στερήσεις, φτώχεια και πολέμους, έφτασαν τώρα να μην μπορούν να πάρουν το ρίσκο για δημιουργία οικογένειας, γάμο, παιδί, καθώς αυτό απαιτεί μακροχρόνια θυσίες και ικανότητες προσαρμογής. Συνηθισμένοι στην εύκολη και γρήγορη ανταμοιβή, η αβεβαιότητα και η ιδέα ενός αγώνα με μελλοντική ανταμοιβή φαίνονται παράλογα και αξεπέραστης δυσκολίας.

Αυτό εξηγεί γιατί τόσοι πολλοί νέοι ενήλικες, άντρες και γυναίκες αισθάνονται να τους καταβάλουν τα συνηθισμένα καθήκοντα των ενηλίκων, παραλύουν μπροστά στην λήψη αποφάσεων και τρομοκρατούνται από δεσμεύσεις όπως ο γάμος ή τα παιδιά. Ο γάμος απαιτεί από ένα νέο να διαχειριστεί  μαζί με κάποιον άλλο την αβεβαιότητα, τον κίνδυνο και την αποτυχία. Τα σημερινά παιδιά μεγάλωσαν μακριά από αυτές τις εμπειρίες οπότε δεν αποτελεί έκπληξη ότι διστάζουν να μπουν στον κόσμο της ενηλικίωσης.

Όταν πάρουν την απόφαση της οικογένειας, αντιμέτωποι με τις εργασιακές και προσωπικές δυσκολίες, μέσα σε διαλυμένες σχέσεις με γονείς, φίλους, εκκλησία,  επιρρίπτουν αλλού τις ευθύνες, και αναζητούν καταφύγια, στο κράτος και στα επιδόματά του.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι νέοι μας αρκούνται στο να θεωρούν την κρίση του ρυθμού γεννήσεων μόνο ως ζήτημα επιδοτήσεων και πιστώσεων για τη παιδική φροντίδα, αδυνατώντας να συνειδητοποιήσουν την δική τους ευθύνη στο θέμα. Οι επιδοτήσεις μπορεί να βοηθήσουν στα περιθώρια του προβλήματος.  Αλλά καμία πολιτική δεν μπορεί να αποκαταστήσει την απόφαση, την ατομική δράση, τον σκοπό ή την πεποίθηση ότι οι απλοί άνθρωποι είναι ικανοί να φτιάξουν οικογένειες και να χτίσουν ζωές που θα αναλάβουν το κόσμο μας.

Ο ρόλος της πολιτείας στη διαμόρφωση συνείδησης υπέρ της οικογένειας

Αναφερθήκαμε προηγουμένως σε αποφάσεις της Πολιτείας που αποδυνάμωσαν δημογραφικά την Ελλάδα, και ειδικότερα στην μετανάστευση. Η Ελληνική Πολιτεία, όμως, έλαβε και άλλες πολλές αποφάσεις με τις οποίες ψαλίδισε τη δημιουργία οικογένειας και από τους ανθρώπους που έμειναν στην Ελλάδα.

Ας θυμηθούμε:

• Νομιμοποίηση της άμβλωσης (1986).
• Θεματική εβδομάδα στα Γυμνάσια, (2018) όπου απαξιώθηκε ο ρόλος και η ικανότητα της γυναίκας να γίνεται μητέρα και οι οικογενειακές σχέσεις πέρασαν σε επίπεδο ανταγωνισμού, ατομικών δικαιωμάτων και διεκδικήσεων.
• Η προώθηση της Εξωσωματικής ως μεθόδου τεκνογονίας (κατάψυξη ωαρίων για μελλοντική χρήση, παράταση τεκνογονίας μέσω IVF μέχρι τα 54). Η εξωσωματική έχει όρια στην επιτυχία της και αυτά τίθενται από την ίδια τη φύση της μεθόδου, την ηλικία, τις επιπτώσεις των φαρμάκων, τα βιοηθικά προβλήματα, το κόστος κ.α. Είναι λύση «ανάγκης» με υψηλό τίμημα, δεν είναι ο φυσικός και άνετος τρόπος για να δημιουργηθούν παιδιά. Η εξωσωματική δεν μπορεί να λύσει το δημογραφικό.
• Η «Συμπεριληπτική σεξουαλική διαπαιδαγώγηση», που εισήχθη το 2021, για να απαξιώσει τη παραδοσιακή οικογένεια και να προωθήσει την ευκαιριακή και μόνο σεξουαλική συμπεριφορά, τη χρήση του χαπιού της «επόμενης» μέρας, την άμβλωση, και την αντισύλληψη,  ως μέτρων αποφυγής εγκυμοσύνης και δημιουργίας οικογένειας, μέχρι να φτάσει η γυναίκα σε ηλικία που η τεκνογονία είναι βιολογικά δύσκολη.
• Η προώθηση του ατομισμού, του δικαιωματισμού και ο χλευασμός της χριστιανικής πίστης στην εκπαίδευση και την κοινωνία. Τους νέους δεν τους αγγίζουν, ούτε αισθάνονται υπεύθυνοι για τα σοβαρά κοινωνικά προβλήματα . Η μείωση του πληθυσμού, η εξαφάνιση του πολιτισμού (γλώσσα, τέχνη, κουλτούρα), τα συμπαρομαρτούντα ασφαλιστικά, οικονομικά, εθνικά θέματα, η μοναξιά, η διάσπαση της οικογένειας, η εγκατάλειψη της υπαίθρου, θέματα που σχετίζονται απόλυτα με το δημογραφικό είναι προβλήματα της «κυβέρνησης», ενώ οι νέοι δικαιούνται να «κάνουν την ζωή τους».
• Οι νομοθετικά θεσπισμένες εξαντλητικές συνθήκες εργασίας, τα ωράρια, ο ανταγωνισμός, οι εξευτελιστικοί μισθοί, η ακριβή στέγη, καλλιεργούν το φόβο και αναγκάζουν τη γυναίκα και τον άντρα να μένουν άτεκνοι υπό το φόβο της αδυναμίας τους να ανταπεξέλθουν.

Η πολιτεία έσπειρε ανέμους και θερίζει θύελλες. Υποκρίνεται πως νοιάζεται και βοηθά την οικογένεια, ενώ είναι σαφές ότι γκρεμίζει. Επίσημα, ουδέποτε τιμάται η οικογένεια και η τεκνογονία. Η δημιουργία και η ανατροφή παιδιών θεωρούνται λάθος, υποβιβασμός, παγίδευση, απροσεξία, ή απόφαση κάποιων θρησκόληπτων που δεν θέλησαν να «λάβουν τα μέτρα τους». Ποτέ δεν προβάλλεται ως η σωστή επιλογή.

Είναι αφελές να πιστεύουμε ότι οι γενιές των νέων παιδιών που ανατράφηκαν με τέτοιες αρχές, θα δώσουν προτεραιότητα στην οικογένεια και την τεκνογονία επειδή τους υποσχεθήκαμε ένα επίδομα για το παιδί τους και ένα ευτελές βοήθημα κάθε μήνα.  Αυτό ομοιάζει με την ελεημοσύνη προς έναν «αξιολύπητο», μοιάζει με τακτική εξαγοράς συνείδησης, μεθόδους γενικά δεν θεωρούνται αξιοπρεπείς, ιδίως ανάμεσα στους νέους. 

Πίστη στην αξία των παιδιών. Η λύση για το δημογραφικό.

Τελικά, αξίζει να κάνουμε παιδιά; Είναι η παρουσία τους ικανή να αντισταθμίσει το κόστος της ανατροφής τους και να δώσει ανάσα ζωής σε μια χώρα που αργοσβήνει; Κανείς δεν αμφιβάλει πως η ανατροφή των παιδιών απαιτεί παρουσία, θάρρος, θυσίες. Ωστόσο δεν απαιτεί τη πολυτέλεια. Οι παροχές μπορούν να προσαρμοστούν και να απλοποιηθούν, ώστε να δώσουμε την ευκαιρία σε ακόμη περισσότερους δικούς μας ανθρώπους να γεννηθούν. Η απλοποίηση δεν είναι προσβολή προς τα παιδιά, μάλλον προσφέρει ενδυνάμωση για να ανταπεξέλθουν στις μελλοντικές τους δυσκολίες. Τα παιδιά μας προσφέρουν πολλά που η σύγχρονη ζωή όλο και περισσότερο αποκρύπτει: Είναι κίνητρο για δράση, ζωή και δημιουργία. Δίνουν μεγάλες χαρές, εκπλήξεις και συγκινήσεις. Μας κάνουν καλύτερους, δυνατότερους, πιο ανθρώπινους. Και συγχρόνως είναι για τη κοινωνία εκείνοι που θα την αναλάβουν, θα τη στηρίξουν, θα μεταβιβάσουν στις μελλοντικές γενιές το μεγάλο βάρος της παράδοσης, των αξιών, και του πλούτου της!
Μόνο έτσι μπορεί να λυθεί το δημογραφικό. Μέσα από τον επαναπροσδιορισμό των αξιών και των προτεραιοτήτων μας.

Αξίζει να τολμήσουμε, να αναλάβουμε δράση και να γίνουμε εμείς οι άνθρωποι που πιστεύουν ότι η ζωή αξίζει να παραμείνει και να συνεχιστεί.

Παραπομπές:

1. https://www.in.gr/2026/01/25/greece/dimografiko-2025-oi-ligoteres-genniseis-stin-istoria-xanoume-kathe-xrono-ton-plithysmo-mias-megalis-polis/
2. https://www.in.gr/2025/12/07/greece/dimografiko-plithysmiaki-pyramida-ellinon-kai-allodapon-genniseis-thanatoi-kai-krisimo-71/
3. https://www.tovima.gr/2024/08/15/opinions/to-dimografiko-provlima-kai-pithanes-lyseis-tou/
4. https://www.aa.com.tr/en/europe/greece-s-brain-drain-problem-persists-despite-economic-recovery-study/3279106
5. https://mumdadandkids.gr/ethnika-themata/ta-2-1-paidia-ana-gynaika-borei-na-min-einai-arketa-gia-na-epiviosei-enas-plithysmos?highlight=WyIyLDciXQ==
6. https://www.athensvoice.gr/epikairotita/koinonia/947725/to-provlima-tis-upogennitikotitas-den-borei-na-luthei/
7. https://mumdadandkids.gr/vioithiki-iatriki/i-meiosi-tis-gonimotitas-tis-gynaikas-me-tin-proodo-tis-ilikias-tis
8. https://thefederalist.com/2026/02/09/heres-the-real-reason-gen-z-doesnt-want-kids-and-its-not-the-economy/