Πολυσυντροφικότητα

       

Τα παιδιά, οι μεγάλοι χαμένοι και αυτής της «προοδευτικής αντισυμβατικής» επιλογής

Από το «Μαμά Μπαμπάς και Παιδιά»

«Πολυσυντροφικότητα» είναι όταν επιλέγεται μία σεξουαλική συγκατοίκηση (κατά φαντασίαν «οικογένεια») στην οποία υπάρχουν ανοιχτές (συναινετικά μή μονογαμικές) σχέσεις μεταξύ των μελών της και πολυσυντροφικότητα (polyamory), όχι γάμος – προς το παρόν τουλάχιστον. Είναι και αυτή μια από τις τελευταίου τύπου καταστροφικές επιλογές που στοχεύουν στην «ικανοποίηση» των ενηλίκων και τη δυστυχία της οικογένειας και ειδικότερα των παιδιών. Μπορεί να αφορά σχέσεις ετεροφυλόφιλες ή και ομοφυλοφιλικές.

Οι καλύτεροι να περιγράψουν αυτές τις οικογενειακές καταστάσεις είναι τα παιδιά που τις έζησαν, διότι παρ΄ όλο που οι ενήλικες πήραν τις αποφάσεις τους να «ζήσουν έτσι τη ζωή τους», φτάνουν τελικά να διαδίδουν πως για την κακοπάθεια των παιδιών τους έφταιξε η «άδικη κοινωνία» και όχι οι ίδιοι με το περιβάλλον ανατροφής που δημιούργησαν.

  
Παρουσιάζουμε τις εμπειρίες των παιδιών ⁽¹⁾:

Η Α. ήταν οκτώ ετών το 1969 όταν οι γονείς της έκαναν αυτό που αποκαλούσαν «τετράπλευρο» με ένα άλλο παντρεμένο ζευγάρι. Οι άντρες έφευγαν από τα σπίτια τους αφού τα παιδιά κοιμόντουσαν για να ανταλλάξουν σύζυγο. Τα αυτοκίνητα έπρεπε να βρίσκονται στις σωστές εισόδους μέχρι το πρωί.

Ένα βράδυ, η μικρή ενός ζευγαριού σηκώθηκε από το κρεβάτι και συνάντησε έναν παράξενο άντρα που έβγαινε από το δωμάτιο της μητέρας της. Τον ρώτησε αν «κοιμόταν εκεί». Δεν μπορούσε καν να φανταστεί τί είχε συμβεί.  Η μητέρα της υποστήριξε ότι αυτός που είδε ήταν στην φαντασία της. Όπως είπε αργότερα η ίδια στο The Atlantic, «άρχισα να αμφιβάλλω για την αίσθηση της πραγματικότητας που είχα, κάτι που με έκανε να αποκτήσω ένα έντονο αίσθημα αβεβαιότητας».

Υπάρχει ένα επιχείρημα της πολυσυντροφικότητας που ακούγεται σχεδόν λογικό. Δεδομένου ότι το μόνο που χρειάζονται τα παιδιά είναι αγάπη, οι πολυσυντροφικές σχέσεις θα σήμαιναν (υποτίθεται) περισσότερη αγάπη.

Αν το μόνο που χρειάζονται τα παιδιά είναι να είναι «ασφαλή και αγαπημένα», τότε περισσότεροι ενήλικες σημαίνει αυξημένες πιθανότητες να αγαπιώνται τα παιδιά. Ένα νοικοκυριό τριών ή τεσσάρων αφοσιωμένων στα παιδιά ενηλίκων θα έπρεπε, θεωρητικά, να είναι πλουσιότερο σε προσοχή, παροχές και ζεστασιά σε σχέση με ένα νοικοκυριό δύο ατόμων. Είναι ένα «εύστοχο» επιχείρημα. Είναι, όμως, εντελώς λανθασμένο, καθώς τα στοιχεία εναντίον του συσσωρεύονται εδώ και δεκαετίες, παρά το γεγονός ότι οι υποστηρικτές του κάνουν τα στραβά μάτια, υποκρινόμενοι πως δεν καταλαβαίνουν.

Η συζήτηση για τις εναλλακτικές οικογενειακές δομές τείνει να επικεντρώνεται στην ικανοποίηση των ενηλίκων: την πληρότητα, την αυτονομία, την σεξουαλική απελευθέρωση και το θάρρος να απορρίπτονται οι συμβατικότητες. Αυτό που παραγκωνίζεται από αυτή την συζήτηση είναι οι άνθρωποι που δεν έχουν λόγο σε αυτές τις «ρυθμίσεις» και δεν έχουν διέξοδο όταν εκείνες πάνε στραβά: Τα παιδιά.

   

Πού καταλήγει η έρευνα;

Η Σχολή Δημοσίων και Διεθνών Υποθέσεων Woodrow Wilson στο Princeton και το Ίδρυμα Brookings κατέληξαν ότι:  οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν από τους δύο βιολογικούς γονείς τους σε έναν σταθερό γάμο τα πηγαίνουν καλύτερα σε ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων σε σύγκριση με τα παιδιά σε άλλες μορφές οικογένειας.

Τώρα εφαρμόστε αυτή το συμπέρασμα για τα νοικοκυριά όπου υπάρχουν ενήλικες που δεν έχουν μεταξύ τους συγγένεια. Μια μελέτη του 2005 που δημοσιεύτηκε στο Pediatrics εξέτασε τα δεδομένα παιδικής θνησιμότητας από το Missouri και διαπίστωσε ότι τα παιδιά που ζουν σε νοικοκυριά όπου συγκατοικούν μη συγγενείς ενήλικες, είχαν σχεδόν 50 φορές περισσότερες πιθανότητες να πάθουν θανατηφόρο ατύχημα σε σύγκριση με τα παιδιά που ζουν με τους δύο βιολογικούς τους γονείς. Πενήντα φορές. Ακόμα και τα νοικοκυριά με θετούς γονείς, τα οποία έχουν το πλεονέκτημα του νομικού δεσμού και της κοινωνικής αναγνώρισης, είχαν σχεδόν πέντε φορές μεγαλύτερο κίνδυνο. Το συμπέρασμα της μελέτης ήταν ξεκάθαρο: τα παιδιά που ζουν με έναν ή περισσότερους άνδρες ενήλικες που δεν είναι συγγενείς με αυτά αντιμετωπίζουν δραματικά αυξημένο κίνδυνο θανάτου από κακοποίηση.

Αυτά δεν είναι τυχαία στατιστικά στοιχεία. Αντανακλούν κάτι πραγματικό σχετικά με την επένδυση στην βιολογική σχέση. Ένας πατέρας αισθάνεται υποχρέωση και έχει κίνητρο απέναντι στο δικό του παιδί, αισθήματα που καμία στοργή ή καλές προθέσεις δεν καταφέρνουν να αναβιώσουν πλήρως σε κάποιον άλλο ενήλικα «φροντιστή».

Η Β.  μεγάλωσε βλέποντας την διαφορά σε πραγματικό χρόνο. Ο θετός πατέρας της, όπως περιέγραψε, «γινόταν συχνά λεκτικά κακοποιητικός, κακόκεφος και αντιδραστικός. Δεν διέθετε την άνευ όρων αγάπη για εμάς που έχω δει τόσο συχνά να δείχνουν οι φυσικοί πατέρες προς τα παιδιά τους». Ωστόσο, ο θετός πατέρας της είχε μαζί του και τα δικά του βιολογικά παιδιά. «Ήταν ένας διαφορετικός, αλλιώτικος άνθρωπος απέναντι στα δικά του παιδιά». Η Β. μίλησε για την λαχτάρα της να έχει έναν πατέρα που θα την αγαπούσε άνευ όρων και παραδέχτηκε ότι η ανισότητα την οδήγησε να εξιδανικεύσει τον νεκρό φυσικό της πατέρα ως κάτι που σαφώς δεν ήταν ποτέ. Αυτό κάνει ένα παιδί όταν η αγάπη που χρειάζεται κατανέμεται άνισα μέσα στο ίδιο του το σπίτι.

Η ψυχολογία έχει ένα όνομα για αυτό το φαινόμενο στα ζώα. Το αποκαλεί «το φαινόμενο της Σταχτοπούτας». Στους ανθρώπους, εμφανίζεται στα σπίτια όπου συγκατοικούν γονείς και παιδιά χωρίς συγγένεια και εκφράζεται μέσα από την ανισοκατανομή στις δαπάνες, στην επένδυση χρόνου, τα πρότυπα πειθαρχίας και στις χειρότερες περιπτώσεις, με την κακοποίηση, που γίνεται ακόμη και θανατηφόρος.

  
Παιδιά και σύντροφοι του Elon Musk. Απτό παράδειγμα της αποδιοργάνωσης των πολυσυντροφικών οικογενειακών δομών.
  

Όταν οι Ενήλικες Διασκεδάζουν

Οι τέσσερις ενήλικες στο σπίτι της Έ. περιέγραψαν την οικογενειακή τους «ρύθμιση» ως το «ουτοπικό τους καταφύγιο» Για την Ε. ήταν μια εισβολή. «Τα συναισθήματα εγκατάλειψης και η απελπισία μου ήταν ο εχθρός της ουτοπίας τους», είπε. Η ψυχολογική ζημία την ακολούθησε στην ενηλικίωση. Τελικά γύρισε ένα ντοκιμαντέρ για την εμπειρία της, περιγράφοντάς την ως «πορεία μέσα σε ένα ναρκοπέδιο του παρελθόντος». Παρά το γεγονός ότι ήθελε δικά της παιδιά, επέλεξε να μην αποκτήσει, εξηγώντας ότι δεν είχε ποτέ ένα λειτουργικό οικογενειακό μοντέλο από το οποίο να αντλήσει έμπνευση.

Η «ουτοπία» που έχτισαν οι ενήλικες για να καταφεύγει ο εαυτός τους είχε και μια εσωτερική πλευρά μέσα στην οποία υπέφεραν τα παιδιά. Οι ενήλικες που μπαίνουν σε πολυσυντροφικές συμφωνίες, εξ ορισμού, το κάνουν επειδή το θέλουν. Τα παιδιά που γεννιούνται ή οδηγούνται σε αυτές τις συμφωνίες δεν έχουν λόγο.

  

Η συμφωνία τους δεν μας περιελάμβανε

Ο James Lopez, γράφοντας στο Public Discourse, περιέγραψε ότι μεγάλωσε σε ένα νοικοκυριό όπου ο πατέρας του έδειχνε στοργή σε δύο διαφορετικές γυναίκες μπροστά του. «Ποτέ δεν ήμουν το κέντρο της προσοχής του πατέρα μου», έγραψε, «ειδικά όταν κακομεταχειριζόταν την μαμά μου και όταν έδειχνε στοργή στην μητέρα του ετεροθαλή αδελφού μου. Μισούσα να βλέπω τον πατέρα μου να δείχνει στοργή σε μια άλλη γυναίκα που δεν ήταν η μαμά μου». Μέχρι που έγινε έφηβος ο Lopez άρχισε να επαναλαμβάνει και ο ίδιος αυτή την συμπεριφορά. Ακολουθώντας το ίδιο μοτίβο, επιδίωκε πολλαπλές σχέσεις ταυτόχρονα και διαμόρφωσε μια συμπεριφορά που είχε κανονικοποιηθεί γι' αυτόν, πριν μεγαλώσει αρκετά ώστε να καταλάβει τί σήμαινε αυτό που μπροστά του.

Η Christie, ένα άλλο ενήλικο παιδί μιας μη παραδοσιακής σχέσης, το έθεσε ξεκάθαρα: η νέα σύντροφος του πατέρα της «δεν ήθελε παιδιά γενικά και δεν ήθελε εμάς συγκεκριμένα... Επίσης, αυτό που έγινε σαφές είναι ότι δεν ήθελε να είμαστε κοντά στον πατέρα μας. Ήμασταν οι παρείσακτοι στην ιδιωτική, πολύ ενήλικη σχέση τους».

Παρείσακτοι. Αυτή η λέξη κάνει πολλή δουλειά. Ένας άντρας με μια κοπέλα, ένα τρίο, μια συμφωνία συμβίωσης με πολλαπλούς συντρόφους, χτίζει κάτι που επικεντρώνεται στις δικές του επιθυμίες. Τα παιδιά που εισέρχονται σε αυτήν την εικόνα ανταγωνίζονται την αρχιτεκτονική της ενήλικης ολοκλήρωσης. Συνήθως, χάνουν.

Οι υποστηρικτές της πολυσυντροφικότητας μερικές φορές υποστηρίζουν ότι η προσθήκη περισσότερων ενήλικων μορφών σε ένα νοικοκυριό αυξάνει την αγάπη που προσφέρεται στα παιδιά. Αυτό, όμως, παρερμηνεύει τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά σχετίζονται με τους γονείς. Τα παιδιά δεν θέλουν εναλλαγή φροντιστών. Θέλουν την σταθερή, άνευ όρων αγάπη των συγκεκριμένων δύο ανθρώπων που τα δημιούργησαν. Όταν αυτό δεν είναι διαθέσιμο ή μοιράζεται σε ανταγωνιστικές αφοσιώσεις, τα παιδιά δεν αισθάνονται πλούσια. Νιώθουν σαν η δεύτερη επιλογή.

Η ερώτηση που ΚΑΝΕΙΣ δεν κάνει

Κάποια στιγμή, όλα τα παιδιά εκφράζουν μια παραλλαγή της ίδιας απορίας που αφορά την ταυτότητά τους: Ποιος είμαι; Από πού προέρχομαι; Γιατί έχω την εμφάνιση που έχω, νιώθω όπως νιώθω, θέλω αυτά που θέλω; Η πρόσβαση στους βιολογικούς γονείς είναι πρόσβαση στην βιολογική ταυτότητα. Τα παιδιά που μεγαλώνουν με την μητέρα και τον πατέρα τους έχουν καθημερινά ενσωματωμένες τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε διαμορφώσεις που έχουν σχεδιαστεί γύρω από την προτίμηση των ενηλίκων συνήθως στερούνται αυτής της βάσης.

Όταν ένας άντρας ή γυναίκα κάνουν κύκλους τους συντρόφους τους, κάνουν παιδιά σε πολλά νοικοκυριά ή χτίζουν μια οικογενειακή «κατάσταση» γύρω από την δική τους ικανοποίηση, τα παιδιά προσπαθούν να συναρμολογήσουν τις ταυτότητές τους με σπασμένα κομμάτια. Τα πρώτα ζευγάρια χώρισαν και παντρεύτηκαν τους «τετράγωνους» συντρόφους τους. Ο Lopez μεγάλωσε χωρίς πατέρα μετά την ηλικία των έξι ετών, με μια μητέρα να περιφέρεται στα συντρίμμια μιας συμφωνίας που δεν σχεδιάστηκε έχοντας και ένα παιδί ενταγμένο στο πλαίσιό της.

Κανένα από αυτά τα παιδιά δεν επέλεξε αυτές τις συνθήκες. Όλα τους επωμίστηκαν το κόστος.

Υποθέτουμε ότι οι περισσότεροι από τους ενήλικες σε αυτές τις ιστορίες είχαν πιστέψει ότι ζούσαν «την δική τους αλήθεια», ήταν «ο εαυτός τους» και το μόνο που χρειάζονταν τα παιδιά τους ήταν «αγάπη». Οι καλές προθέσεις, όμως, δεν προστατεύουν τα παιδιά από την αστάθεια, από τις συγκεχυμένες σχέσεις αφοσίωσης, ούτε από την περίεργη μοναξιά του να βλέπεις τον γονέα σου να αγαπά το παιδί κάποιου άλλου περισσότερο από ό,τι αγαπάει εσένα.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η πολυσυντροφικότητα μπορεί να κάνει τους ενήλικες ευτυχισμένους. Το ερώτημα είναι αν είναι καλή για τα παιδιά που την εισπράττουν. Τα στοιχεία από την έρευνα, τις εμπειρίες, και τις ζωντανές μαρτυρίες, δείχνουν προς μία κατεύθυνση.  Όχι, η πολυσυντροφικότητα δεν είναι καλή.

  

Παραπομπές:

1. https://thembeforeus.substack.com/p/what-polyamory-does-to-the-kids-inside