Σχόλιο «Μαμά Μπαμπάς και Παιδιά»: Πολλοί υποστηρίζουν ότι η κατάψυξη ωαρίων για κοινωνικούς λόγους βοηθά την γυναίκα να αποκτήσει παιδιά. Άλλοι ότι μπορεί να λύσει το δημογραφικό. Κάποιοι διατείνονται ότι δίνει στις γυναίκες αναπαραγωγική ανεξαρτησία και επιλογές οικογενειακού προγραμματισμού. Ορισμένοι αντιλαμβάνονται κάτι περισσότερο… Το παρόν άρθρο, από την ιατρική ιστοσελίδα Medscape, ρίχνει ακτίνα φωτός προς αυτή την αμφιλεγόμενη μέθοδο και τοποθετεί την «αξία» της στην πραγματική της θέση.
Η υπόσχεση για παράταση της γονιμότητας, τα κρυφά κόστη και το μεγάλο παράδοξο: Ποιες κερδίζουν τελικά και πώς μια ιατρική μέθοδος μετατράπηκε σε βιομηχανία εκατομμυρίων;
Από τη Roberta Villa, MD, για το Medscape Global
Η βουλευτής των ΗΠΑ Alexandria Ocasio-Cortez αποκάλυψε ότι, στα 36 της, αποφάσισε να καταψύξει τα ωάριά της. Με ένα βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα, επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της κοινωνικής κατάψυξης ωαρίων. Ο όρος αναφέρεται στην κρυοσυντήρηση ωαρίων για μή ιατρικούς λόγους, μέθοδος που επιτρέπει στις γυναίκες να αναβάλουν την εγκυμοσύνη μέχρι να νιώσουν προσωπικά πιο έτοιμες, μέχρι να βρουν το κατάλληλο άτομο για να κάνουν μαζί του ένα παιδί ή μέχρι να επιτύχουν καλύτερη οικονομική ή επαγγελματική σταθερότητα.
Οφέλη και Παράδοξα
Κάποιοι αναφέρονται στην κοινωνική κατάψυξη ωαρίων ως τρόπο αντιμετώπισης της υπογονιμότητας ή αντιμετώπισης δημογραφικών κρίσεων. Ένας παράγοντας που συμβάλλει στη μείωση των ποσοστών γεννήσεων σε πλουσιότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ιταλίας*, είναι η αυξανόμενη ηλικία στην οποία οι γυναίκες αρχίζουν να σκέφτονται την μητρότητα. Σήμερα, υπάρχει μεγαλύτερος σεβασμός για τις γυναίκες, οπότε ο όρος «γηραιότερες μητέρες για πρώτη φορά», ο οποίος χρησιμοποιούνταν όταν ήμουν στο σχολείο, αποφεύγεται. Ωστόσο, από βιολογικής άποψης η υποκείμενη πραγματικότητα δεν έχει αλλάξει: για τις γυναίκες, η γονιμότητα είναι υψηλότερη στα είκοσι και αρχίζει να μειώνεται με την ηλικία, ιδιαίτερα μετά τα 35. Μετά από αυτήν την ηλικία, η γονιμότητα μειώνεται με ταχύτερο ρυθμό.
Η κοινωνική κατάψυξη ωαρίων παρουσιάζεται ως εργαλείο για την ενδυνάμωση των γυναικών, επιτρέποντάς τους να καθυστερήσουν την εγκυμοσύνη και να μειώσουν την πίεση που επιβάλλει το βιολογικό ρολόι, ενώ παράλληλα κυνηγούν προσωπικούς ή επαγγελματικούς στόχους. Για περισσότερα από 10 χρόνια, η κρυοσυντήρηση ωαρίων προσφέρεται ως έξτρα bonus στις εργαζόμενες σε μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας στην Silicon Valley και άλλες διεθνείς εταιρείες. Στην Ιταλία, ο όμιλος μόδας του Renzo Rosso είναι επί του παρόντος η μόνη εταιρεία που περιλαμβάνει στο εταιρικό πρόγραμμα των ιατρικών της παροχών τη δωρεάν κρυοσυντήρηση ωαρίων για γυναίκες εργαζόμενες ηλικίας 30-40 ετών. Επίσης, άλλες εταιρείες εξετάζουν παρόμοια επιδόματα.
Εδώ, αναδύεται το πρώτο παράδοξο. Οι γυναίκες που θα μπορούσαν να επωφεληθούν περισσότερο από αυτή την δυνατότητα είναι εκείνες με τα χαμηλότερα εισοδήματα, ιδίως εκείνες που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν για ιδιωτική φροντίδα παιδιών ή για babysitter νωρίς στην καριέρα τους, αλλά ελπίζουν να αποκτήσουν μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα αργότερα. Ωστόσο, προς το παρόν, η κοινωνική κατάψυξη είναι απροσπέλαστη για τις περισσότερες από αυτές τις γυναίκες.
Το αρχικό κόστος είναι περίπου 3000-7000 € ανά κύκλο και καλύπτει την ορμονική διέγερση, τις εξετάσεις και την ωοληψία. Αν και η ίδια η διαδικασία ανάκτησης είναι ελάχιστα επεμβατική, πρέπει όμως να πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία. Αυτό το αρχικό κόστος ακολουθείται από ένα ετήσιο τέλος κρυοσυντήρησης, (το οποίο απαιτείται για να είναι ικανά να χρησιμοποιηθούν τα αποθηκευμένα ωάρια), και από μια δαπάνη αρκετών χιλιάδων ευρώ ανά κύκλο όταν οι γυναίκες υποβληθούν τελικά στην ιατρικά υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
Σύμφωνα με το ισχύον σύστημα, η κοινωνική κατάψυξη μπορεί να διευρύνει τις υπάρχουσες ανισότητες στον χώρο εργασίας και στην καριέρα μεταξύ των γυναικών που έχουν την οικονομική δυνατότητα να την χρησιμοποιήσουν και εκείνων που δεν την έχουν. Σε απάντηση, μετά από ένα μέτρο που εγκρίθηκε στην Γαλλία, κατατέθηκαν στο Ιταλικό Κοινοβούλιο πολλά νομοσχέδια για την παροχή δωρεάν κρυοσυντήρησης για γυναίκες κάτω από μια συγκεκριμένη ηλικία και εντός ενός καθορισμένου ορίου εισοδήματος.
Λοιπόν, όλα είναι εντάξει; Είμαστε στον σωστό δρόμο;
Ωστόσο, τα ποσοστά επιτυχίας στην κρυοσυντήρηση ωαρίων εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες και δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά στοιχεία για να προσδιοριστεί με βεβαιότητα η πιθανότητα να μπορέσετε πραγματικά να κρατήσετε ένα μωρό αγόρι ή κορίτσι στην αγκαλιά σας μετά τις θεραπείες και το κόστος που αυτές συνεπάγονται.
Η ηλικία κατά την στιγμή της ωοληψίας είναι ένας βασικός παράγοντας, με καλύτερα αποτελέσματα να αναφέρονται σε γυναίκες κάτω των 35 ετών.
Επίσης, ο αριθμός των ωαρίων που διατηρούνται έχει σημασία, επειδή δεν επιβιώνουν όλα τα ωάρια μετά την απόψυξη.
Η πιο εντατική ορμονική διέγερση μπορεί να παράγει περισσότερα ωάρια, αλλά μπορεί και να προκαλέσει περισσότερες παρενέργειες και να φέρει μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία. Η ηπιότερη διέγερση μπορεί να αποδώσει πολύ λίγα ωάρια, απαιτώντας ενδεχομένως έναν ακόμη κύκλο για να επιτευχθούν κατά μέσο όρο 10-15 ωάρια για κατάψυξη.
Δεν μπορούμε να ενθαρρύνουμε μια νεαρή γυναίκα να αναβάλει την εγκυμοσύνη, ειδικά όταν η απόκτηση παιδιού μπορεί να είναι ένας βαθιά επιθυμητός στόχος, διαβεβαιώνοντάς την ότι η κατάψυξη των ωαρίων της στην ηλικία των 30 ετών θα της επιτρέψει να γίνει μητέρα μετά την ηλικία των 40 ετών. Μια σύλληψη δεν οδηγεί πάντα σε εγκυμοσύνη.
Με την αύξηση της ηλικίας, μπορεί να προκύψουν άλλα προβλήματα υγείας, αλλά ακόμη και ελλείψει τέτοιων προβλημάτων, οι σωματικές απαιτήσεις της εγκυμοσύνης και της φροντίδας ενός μικρού παιδιού διαφέρουν στις ηλικίες των 20, 35 και 45 ετών.
Εάν μια γυναίκα βρει τον κατάλληλο σύντροφο, είναι πιθανότερο ότι πρώτα θα επιλέξει να προσπαθήσει να συλλάβει φυσικά. Εάν αποκτήσει παιδιά, είναι απίθανο να ακολουθήσει την ιατρικά υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (και να χρησιμοποιήσει τα ωάριά της) για επιπλέον εγκυμοσύνες.
Επιπλέον, αντίθετα με το αναμενόμενο, είναι δυνατόν οι εργασιακές υποχρεώσεις να αυξάνονται αντί να μειώνονται με την ηλικία, ενώ τα ζευγάρια μεγαλώνοντας μπορεί να δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να αλλάξουν τις καθιερωμένες ρουτίνες και συνήθειές τους. Επομένως, η επιθυμία για απόκτηση παιδιού μπορεί να αναβληθεί περαιτέρω.
Παραδόξως λοιπόν, ως συνέπεια των ανωτέρω, η καθυστέρηση της απόφασης για απόκτηση παιδιών θα μπορούσε να μειώσει, αντί να αυξήσει το ποσοστό γεννήσεων.
Η Μοίρα των Αχρησιμοποίητων Ωαρίων
Σύμφωνα με μια μελέτη που διεξήχθη σε νοσοκομείο του Ηνωμένου Βασιλείου μεταξύ 2016 και 2022, μόνο το 16% των γυναικών που είχαν λάβει και κρυοσυντηρήσει τα ωάριά τους επέστρεψαν αργότερα για να τα ζητήσουν.
Τι συμβαίνει με τα υπόλοιπα ωάρια;
Είναι απαραίτητο να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα επειδή, κατά την γνώμη μου, αποκαλύπτει τους λόγους της τρέχουσας εκστρατείας υποστήριξης της κοινωνικής κρυοσυντήρησης. Μια πιθανή συνέπεια του κοινωνικού παγώματος είναι η δημιουργία μεγάλης προσφοράς φρέσκων ωαρίων. Η ενθάρρυνση όσο το δυνατόν περισσότερων νέων γυναικών να υποβληθούν στην διαδικασία, συμπεριλαμβανομένης της προώθησής της ως δώρο αποφοίτησης Πανεπιστημίου ή Λυκείου, αναμένεται να συμβάλει στην δημιουργία μιας τεράστιας δεξαμενής φρέσκων ωαρίων.
Αυτά τα ωάρια παρά το γεγονός ότι είναι βασικός παράγοντας στην ιατρικά υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, είναι σε έλλειψη. Από την άλλη η εξωσωματική έχει να λύσει το πρόβλημα που αναφέρθηκε προηγουμένως: την όλο και μεγαλύτερη ηλικία κατά την οποία οι γυναίκες αρχίζουν να σκέφτονται να αποκτήσουν παιδί. Σε πολλές τέτοιες περιπτώσεις, ο μόνος τρόπος για να ικανοποιηθεί η επιθυμία για μητρότητα είναι η ετερόλογη γονιμοποίηση με χρήση δωρημένων ωαρίων, υπηρεσία που δημιουργεί μια σημαντική ζήτηση για δότριες ωαρίων.
Παρ΄ όλο που δεν υπάρχει έλλειψη δοτών σπέρματος, είναι πιο δύσκολο να βρεθούν γυναίκες πρόθυμες να υποβληθούν στις απαιτητικές και όχι ακίνδυνες ιατρικές διαδικασίες χωρίς ισχυρό κίνητρο, δηλαδή είτε από την επιθυμία να βοηθήσουν έναν φίλο ή συγγενή, είτε για να σχεδιάσουν το δικό τους αναπαραγωγικό μέλλον.
Επομένως, η κοινωνική κατάψυξη αποτελεί μια μεγάλη επιχείρηση για τα κέντρα ιατρικά υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, η οποία μπορεί να πληρώνεται πολλαπλά: πρώτα από τις νεότερες γυναίκες για να ανακτήσουν και να αποθηκεύσουν τα ωάριά τους, χρόνια αργότερα όταν εκείνες επιστρέψουν για να τα χρησιμοποιήσουν σε μια προσπάθεια σύλληψης, και επιπλέον από άλλες, μεγαλύτερες γυναίκες στις οποίες μπορεί να προσφερθεί η επιλογή να χρησιμοποιήσουν τα αχρησιμοποίητα ωάρια που ξέμειναν από τις νεότερες γυναίκες.
Οι Κίνδυνοι Κατάχρησης
Επομένως, η εκστρατεία υπέρ αυτής της διαδικασίας, μπορεί να μετατραπεί σε μια επικερδή επιχείρηση, ενδεχομένως προσθέτοντας και μη εξουσιοδοτημένους παρόχους στις εκατοντάδες ιδιωτικές εγκαταστάσεις που λειτουργούν ήδη σε όλη τη χώρα.
Είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η εποπτεία. Αφ΄ ενός, η υγεία των νέων γυναικών πρέπει να προστατεύεται ελαχιστοποιώντας τις επιπτώσεις στην υγεία μιας διαδικασίας που, όπως αξίζει να θυμόμαστε, δεν έχει καμία ιατρική δικαιολογία όταν εκτελείται αποκλειστικά για κοινωνικούς λόγους.
Η διατήρηση των ωαρίων πρέπει να διεξάγεται με την μέγιστη ασφάλεια και με τις κατάλληλες εγγυήσεις για την αποθήκευση. Από την στιγμή που πρόσφατες υποθέσεις «υψηλού προφίλ» που αφορούν μεγάλες κλινικές γονιμότητας έχουν δείξει ότι τα συστήματα ανάθεσης εμβρύων σε ζευγάρια μπορούν να αποτύχουν, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την πιθανότητα κάποιος να «εκτρέψει» ένα ή δύο ωάρια από κάθε γυναίκα για να τροφοδοτήσει μια μαύρη αγορά που καθοδηγείται από την ισχυρή ζήτηση.
Εάν οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν ωάρια από νέες γυναίκες για δωρεά, είναι σημαντικό για τις γυναίκες να το γνωρίζουν, ώστε να μπορούν να παρέχουν πραγματικά ενημερωμένη συγκατάθεση, αντί να υπογράφουν απλώς άλλη μια φόρμα όταν φτάνουν στην κλινική κατά την διάρκεια μιας ήδη συναισθηματικά αγχωτικής περιόδου.
Δεν πιστεύω ότι η μεταφορά αυτής της δραστηριότητας σε δημόσια νοσοκομεία είναι η απάντηση. Τα δημόσια νοσοκομεία αντιμετωπίζουν κρίσιμες προκλήσεις στην παροχή κρυοσυντήρησης σε γυναίκες που χρειάζονται την κρυοσυντήρηση για ιατρικούς λόγους. Θα το επαναλάβω αυτό επειδή είναι σημαντικό: Σε ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης με πεπερασμένους πόρους, η προσθήκη μιας νέας υπηρεσίας, ανεξάρτητα από το πόσο δικαιολογημένη μπορεί να είναι, σημαίνει ότι οι υπάρχοντες πόροι πρέπει να μοιραστούν και άλλο. Κάθε απόφαση προϋποθέτει έναν υπολογισμό και αν θέλουμε να διατηρήσουμε το Εθνικό Σύστημα Υγείας, πρέπει πρώτα να θέσουμε σαφείς προτεραιότητες.
Τέλος, αλλά εξίσου σημαντικό, δεν πιστεύω ούτε για μια στιγμή ότι αυτή η πρόταση έχει σκοπό να βοηθήσει τις γυναίκες. Αντίθετα, τις επιβαρύνει ακόμη περισσότερο. Θα προτιμούσα να δω αλλαγές στην κοινωνία, στις εργασιακές πρακτικές και στο ωράριο εργασίας, έτσι ώστε κάθε ζευγάρι που ελπίζει να γίνουν γονείς, και όχι μόνη της η γυναίκα, να επωμίζεται αυτή την ευθύνη, και από κοινού να μπορέσουν να αποκτήσουν παιδιά όταν έχουν ενθουσιασμό και ενέργεια που υπάρχουν εκ φύσεως στην κατάλληλη ηλικία.
Η Michela Marzano, Ιταλίδα φιλόσοφος και συγγραφέας, έγραψε στη La Repubblica ότι «οι γυναίκες δεν χρειάζεται να προσαρμόζουν την ζωή τους σε ένα πεπρωμένο που υπαγορεύει το σώμα τους. Η χειραφέτηση, όμως, δεν θα πρέπει να σημαίνει το αντίθετο: να απαιτούν από τα γυναικεία σώματα να προσαρμόζονται στις αλλαγές στην αγορά εργασίας», αντί να αναγνωρίζουν την σημασία της ύπαρξης νέων γενεών για την κοινωνία στο σύνολό της.
* Σημείωση: Η συγγραφέας είναι Ιταλίδα και το άρθρο δημοσιεύθηκε καταρχήν στην ιταλική έκδοση του Medscape. Αυτή η ιστορία μεταφράστηκε από το Univadis Italy, μέρος του Medscape Professional Network.
Μετάφραση και επιμέλεια κειμένου: «Μαμά, Μπαμπάς και Παιδιά»
Πηγή: medscape.com